Bijna driekwart van de Nederlandse ondernemers heeft het afgelopen jaar een groeiend gevoel van economische onzekerheid ervaren. Dat blijkt uit de conjunctuurenquête van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS), uitgevoerd in samenwerking met onder meer de Kamer van Koophandel, MKB-Nederland en VNO-NCW. Vooral veranderingen in de markt en geopolitieke spanningen drukken zwaar op het ondernemersvertrouwen.
Markt en geopolitiek als grootste zorgpunten
Meer dan een derde van de bedrijven wijst wisselende vraag en marktomstandigheden aan als belangrijkste bron van onzekerheid. Geopolitieke ontwikkelingen, zoals internationale spanningen en handelsconflicten, worden door 28 procent genoemd. Daarnaast ervaart ruim één op de vijf ondernemers binnenlands beleid en regelgeving als een grote bron van onrust.
Opvallend is dat de oorzaken per sector sterk uiteenlopen. Zo zien autohandelaren en reparatiebedrijven vooral veranderende klantvraag als probleem, terwijl in de groothandel en industrie geopolitiek zwaarder weegt. In de vastgoedsector en de bouw spelen juist beleidswijzigingen en regelgeving de grootste rol. Voor horecaondernemers is inflatie en de stijgende rente hét knelpunt: bijna de helft noemt dit de voornaamste bron van onzekerheid.
Verschillen tussen sectoren
Het gevoel van onzekerheid is niet gelijk verdeeld. Bedrijven in de vervoerssector, groothandel, landbouw en industrie scoren met circa 80 procent het hoogst. In de autohandel en zakelijke dienstverlening ligt dat aandeel met zo’n 65 procent een stuk lager.
Ook de manier waarop ondernemers omgaan met deze onzekere omstandigheden varieert. In de industrie en landbouw neemt ongeveer 70 procent actief maatregelen, terwijl in de horeca en autohandel dit slechts iets meer dan de helft is.
Flexibiliteit boven investeringen
Ondernemers kiezen vooral voor meer wendbaarheid binnen hun organisatie: ruim een kwart gaf aan interne flexibiliteit te vergroten. Investeringen worden daarnaast vaak uitgesteld of teruggeschroefd (19 procent), terwijl 17 procent juist kiest voor het opbouwen van buffers en strenger financieel beheer.
Per sector zijn de accenten anders. Bedrijven in de zakelijke dienstverlening en ICT zetten vooral in op flexibiliteit, terwijl de vastgoedsector, landbouw en horeca vaker investeringen naar achteren schuiven. In de bouw en autohandel wordt relatief vaak gekozen voor het versterken van de financiële positie.