De Nederlandse koopkracht is in 2024 met 3,6 procent gestegen, de grootste toename in meer dan twintig jaar. Sinds 2001, toen de koopkracht met ruim 6 procent toenam, werd er niet meer zo’n sterke groei gemeten. Volgens nieuwe cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) profiteerden vooral werkenden en huishoudens met kinderen, terwijl gepensioneerden en mensen in de bijstand veel minder vooruitgang zagen.
Loonstijgingen en lagere inflatie stuwen koopkracht
De forse stijging is vooral te danken aan de cao-loonontwikkeling. Met een gemiddelde stijging van 6,8 procent was dat de grootste sprong in ruim veertig jaar. Daar stond een inflatie van 3,1 procent tegenover, wat resulteerde in een reële loonstijging van 3,7 procent. Ook fiscale voordelen, zoals de verhoging van de arbeidskorting, droegen bij aan de koopkrachtgroei.
Werknemers gingen er gemiddeld 5,3 procent op vooruit. Driekwart van hen zag de koopkracht stijgen, terwijl een kwart juist achteruitging, bijvoorbeeld door baanverlies of minder uren werk. Zelfstandigen profiteerden minder: hun koopkracht steeg gemiddeld met 3,1 procent, mede door het afbouwen van de zelfstandigenaftrek en de verlaging van de mkb-winstvrijstelling.
Bijstandshuishoudens nauwelijks vooruit
Voor mensen in de bijstand bleef de stijging beperkt tot 0,2 procent. Het wegvallen van de energietoeslag van 1.300 euro, die in 2023 nog werd uitgekeerd, drukte zwaar op hun koopkracht. Daar stond tegenover dat het minimumloon en daaraan gekoppelde uitkeringen, zoals bijstand en AOW, verhoogd werden. Ook extra steun via huurtoeslag en kindgebonden budget voorkwam dat deze groep per saldo achteruitging.
Gepensioneerden breken reeks van dalingen
Na drie jaren van koopkrachtdaling konden gepensioneerden in 2024 eindelijk weer een stijging noteren: gemiddeld 1,8 procent. Dit kwam door de indexatie van aanvullende pensioenen en de verhoging van de AOW. Toch profiteerde niet iedereen. Gepensioneerden met de laagste inkomens zagen hun koopkracht licht dalen, omdat de hogere huurtoeslag en AOW de gemiste energietoeslag niet volledig compenseerden. Aan de bovenkant van het inkomensspectrum leverden gepensioneerden gemiddeld 1,8 procent in, onder meer door hogere belastingen en het bevriezen van het heffingsvrije vermogen in box 3.
Huishoudens met kinderen profiteren extra
Gezinnen met kinderen profiteerden bovengemiddeld van aanpassingen in toeslagen en kinderbijslag. In een doorsnee tweeoudergezin steeg de koopkracht met 5,6 procent; eenoudergezinnen zagen een groei van 4,8 procent. Alleenstaanden en stellen zonder kinderen gingen minder vooruit.
Sterk herstel na magere jaren
De koopkrachtontwikkeling van 2024 steekt duidelijk af bij de voorgaande jaren. In 2023 bedroeg de stijging slechts 0,6 procent, terwijl er in 2022 zelfs een daling van 1,1 procent werd gemeten. Met de uitzonderlijke toename van 2024 is de trend na een reeks schommelingen weer positief, al blijft de verdeling van de koopkrachtwinst ongelijk tussen verschillende groepen huishoudens.