Ondernemers in Nederland verwachten in 2025 een gematigde toename van personeel en investeringen, zo blijkt uit de laatste Conjunctuurenquête Nederland, uitgevoerd door het CBS, KVK, EIB, MKB-Nederland en VNO-NCW. Hoewel de prognoses over het algemeen positief zijn, blijven de verwachtingen voor het komende jaar enigszins terughoudender dan vorig jaar. Het ondernemersvertrouwen blijft bovendien licht negatief, met vooral personeelstekorten die voor aanzienlijke uitdagingen zorgen.
Een van de grootste belemmeringen voor ondernemers blijft het tekort aan arbeidskrachten.
Gematigde groei in personeelssterkte
Voor 2025 voorspellen veel ondernemers een bescheiden stijging in personeelsaantallen, hoewel deze verwachting minder sterk is dan een jaar geleden. De sectoren cultuur, sport en recreatie, evenals de verhuur en handel van onroerend goed, tonen de grootste aarzeling in het aannemen van extra medewerkers. Aan de andere kant zijn bedrijven in de zakelijke dienstverlening en de informatie- en communicatiesector het meest positief over personeelsuitbreiding. Een uitzondering vormt de delfstoffenwinning, waar ondernemers juist een daling van het aantal arbeidskrachten verwachten.
Verhuur en handel van onroerend goed zet in op meer investeringen
Op het gebied van investeringen verwacht de vastgoedsector, samen met de delfstoffenwinning en de sector vervoer en opslag, een aanzienlijke groei ten opzichte van 2024. In acht bedrijfstakken, waaronder deze drie, wordt meer geïnvesteerd verwacht. Voor de autohandel en reparatie en de landbouw, bosbouw en visserij is er bovendien sprake van een positieve omslag: waar vorig jaar nog een daling werd verwacht, voorzien ondernemers hier nu een toename. Tegelijkertijd laten de sectoren cultuur, sport en recreatie en de detailhandel een omgekeerde beweging zien, waar de verwachtingen negatief zijn geworden en men minder wil investeren dan het jaar ervoor.
Ondernemersvertrouwen stabiliseert op licht negatief niveau
Het ondernemersvertrouwen, dat eind 2021 een dieptepunt bereikte met een score van -22,2, is sinds die tijd aan het herstellen. Aan het begin van het vierde kwartaal van 2024 stond deze indicator op -3,1, wat iets positiever is dan het gemiddelde van -4,0 sinds 2012. Ondanks deze geleidelijke verbetering blijft het vertrouwen onder veel ondernemers fragiel, waarbij vooral in de horeca een sterke daling merkbaar is ten opzichte van het derde kwartaal. In tegenstelling tot deze negatieve trend hebben de zakelijke dienstverlening en de detailhandel een verbetering in stemming ervaren; de zakelijke dienstverlening ging zelfs van een negatieve naar een licht positieve stemming. In de delfstoffenwinning, vervoer en opslag, en verhuur en handel van onroerend goed heerst over het algemeen de grootste optimisme.
Tekort aan arbeidskrachten grootste obstakel
Een van de grootste belemmeringen voor ondernemers blijft het tekort aan arbeidskrachten. Aan het begin van het vierde kwartaal van 2024 gaf ruim 38 procent van de ondernemers aan dat dit een grote impact heeft op hun bedrijfsvoering. Dit probleem speelt sinds het derde kwartaal van 2021 een voortdurende rol en raakt vooral de sectoren vervoer en opslag, autohandel en reparatie, en zakelijke dienstverlening, waar meer dan de helft van de ondernemers ermee worstelt. Daarentegen ervoer bijna 34 procent van de ondernemers geen specifieke belemmeringen, wat wijst op een licht verdeeld beeld binnen het bedrijfsleven.
Voorzichtige groei ondanks uitdagingen
Hoewel ondernemers voor 2025 een gematigde groei in personeel en investeringen voorzien, wordt deze optimistische houding getemperd door aanhoudende personeelstekorten en een licht negatief ondernemersvertrouwen. Het is duidelijk dat veel sectoren zich voorbereiden op een voorzichtig herstel, maar dat het tempo hiervan deels wordt beperkt door structurele problemen in de arbeidsmarkt. Voor de toekomst zal het aanpakken van deze obstakels cruciaal zijn om het vertrouwen en de groeipotentie van het Nederlandse bedrijfsleven verder te versterken.