Het aantal vrouwen in Nederland zonder eigen inkomen is de afgelopen tien jaar flink afgenomen. In 2024 had nog slechts 6 procent van de vrouwen geen inkomen uit werk of uitkering en volgden zij ook geen onderwijs. Tien jaar eerder gold dat nog voor 10 procent. Dat blijkt uit nieuwe cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS).
Aantal vrouwen zonder inkomen flink gedaald
In absolute aantallen daalde het aantal niet-onderwijsvolgende vrouwen tussen de 15 jaar en de AOW-leeftijd zonder eigen inkomen van 481.000 in 2013 naar 321.000 in 2023. Ter vergelijking: onder mannen ligt dit aandeel met zo’n 2 procent niet alleen veel lager, maar blijft het ook al jaren stabiel.
De daling onder vrouwen hangt volgens het CBS samen met een gestegen arbeidsparticipatie, ook onder moeders, en een toenemend aantal vrouwen met een deeltijdbaan of zelfstandig inkomen. Toch blijft er een groep bestaan die economisch afhankelijk is van een partner of gezin.
Oudere, getrouwde vrouwen met (volwassen) kinderen
Uit een verdiepende analyse die het CBS samen met de Universiteit Utrecht uitvoerde, blijkt dat vrouwen zonder eigen inkomen gemiddeld ouder zijn (50 jaar) dan de totale vrouwelijke bevolking (44 jaar). Zij zijn bovendien vaker getrouwd (81 procent tegenover 47 procent van alle vrouwen) en minder vaak alleenstaand (6 procent versus 32 procent).
Ook hebben zij vaker kinderen, meestal volwassen: 48 procent van hen heeft volwassen kinderen, tegen 29 procent van alle vrouwen. Slechts 17 procent van de vrouwen zonder inkomen heeft helemaal geen kinderen. Verder is de groep bovengemiddeld vaak in het buitenland geboren: 35 procent, tegenover 19 procent in de totale vrouwelijke bevolking.
Vier typen vrouwen zonder eigen inkomen
De onderzoekers onderscheiden vier hoofdcategorieën binnen de groep vrouwen zonder inkomen:
- Moeders met volwassen kinderen (49%)
De grootste groep bestaat vooral uit vrouwen van gemiddeld 58 jaar. Ze zijn bijna allemaal getrouwd, wonen vaker buiten stedelijke gebieden en beschikken over relatief hogere huishoudinkomens. Het merendeel is in Nederland geboren.
- Moeders van schoolgaande kinderen (23%)
Deze groep, gemiddeld 47 jaar oud, woont vaker in stedelijke gebieden. Veel van deze vrouwen zijn buiten Europa geboren, en hun huishoudinkomens liggen relatief laag.
- Moeders van jonge kinderen (15%)
Dit zijn de jongste vrouwen, gemiddeld 34 jaar oud, bijna allemaal getrouwd of samenwonend. De helft is buiten Europa geboren en hun huishoudens hebben het laagste inkomen van de vier groepen.
- Alleenstaande of ongehuwd samenwonende vrouwen (14%)
Deze vrouwen zijn gemiddeld 40 jaar oud en hebben vaak geen kinderen. Hun huishoudelijke welvaart is gemiddeld.
Zorg en gezondheid belangrijkste redenen om niet te werken
Volgens aanvullend CBS-onderzoek uit 2023 werkt 17 procent van de vrouwen tussen de 15 en 65 jaar niet en is ook niet op zoek naar werk, tegenover 8 procent van de mannen. De belangrijkste reden is langdurige ziekte of arbeidsongeschiktheid (9 procent bij vrouwen, 6 procent bij mannen). Op de tweede plaats komt zorg voor gezin of huishouden (5 procent), een reden die mannen vrijwel nooit noemen.
Minder afhankelijkheid, maar nog niet verdwenen
Hoewel het aandeel vrouwen zonder eigen inkomen duidelijk daalt, blijft economische zelfstandigheid niet voor iedereen vanzelfsprekend. Vooral oudere, getrouwde vrouwen en vrouwen met zorgtaken of een migratieachtergrond blijven relatief vaak afhankelijk van het inkomen van hun partner.