Het consumentenvertrouwen blijft in december onveranderd negatief. Net als in november komt de index uit op -21, zo blijkt uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Achter dat stabiele totaalcijfer gaan echter kleine verschuivingen schuil: consumenten kijken iets somberder naar de economie, terwijl hun bereidheid om te kopen een fractie verbetert.
Met een stand van -21 ligt het vertrouwen duidelijk onder het langjarig gemiddelde van -11. Daarmee blijft het sentiment ver verwijderd van de piek in januari 2000, toen het vertrouwen nog op 36 stond. Het dieptepunt werd bereikt in het najaar van 2022, met -59 in september en oktober. Sindsdien is wel sprake van herstel, maar het vertrouwen blijft structureel negatief.
Economisch klimaat iets somberder
Consumenten zijn in december iets negatiever geworden over het economisch klimaat. De bijbehorende deelindicator daalt van -34 naar -35. Opvallend is dat het oordeel over de afgelopen twaalf maanden licht verbetert, terwijl de verwachtingen voor het komende jaar juist verslechteren. Dat wijst erop dat consumenten het recente verleden iets minder zwaar beoordelen, maar weinig vertrouwen hebben in de economische vooruitzichten.
De langere termijn laat zien hoe grillig het sentiment is geweest. In 2024 schommelde de indicator voor het economisch klimaat grofweg tussen -21 en -26, terwijl in 2025 aanvankelijk sprake was van verdere verslechtering tot -37 in april en mei. In de loop van het najaar veerde het vertrouwen weer iets op, om in december opnieuw uit te komen op -21.
Koopbereidheid krabbelt voorzichtig op
Tegenover de somberder blik op de economie staat een kleine verbetering van de koopbereidheid. Deze stijgt in december van -12 naar -11. Consumenten zijn iets positiever over hun financiële situatie in de afgelopen twaalf maanden, al kijken zij voor het komende jaar juist weer wat minder optimistisch vooruit.
Ook het moment voor grote aankopen wordt iets minder ongunstig gevonden dan een maand eerder. Dat past in een patroon van lichte schommelingen: sinds 2023 beweegt de koopbereidheid rond licht negatieve waarden, met af en toe een opleving, maar zonder duidelijke trend omhoog.
Toenemende zorgen over werkloosheid
Een belangrijk punt van zorg blijft de arbeidsmarkt. Het oordeel over de toekomstige werkloosheid is de afgelopen maanden verder verslechterd. In december verwacht circa 46 procent van de consumenten dat de werkloosheid in de komende twaalf maanden zal toenemen, terwijl slechts 10 procent rekent op een daling. Het saldo van positieve en negatieve antwoorden komt daarmee uit op -37, de laagste stand sinds mei 2021.
Ter vergelijking: in de loop van 2021 verbeterde dit saldo sterk, van -61 in januari naar positieve waarden in de zomer en zelfs 26 in september. Sinds 2022 is dat beeld echter geleidelijk omgeslagen. Vooral in 2025 nam het pessimisme snel toe, met een daling van -8 in januari naar -37 in december. Alleen in maart 1993 lag de werkloosheidsverwachting nog lager, op -88.
Fragiel evenwicht
Het consumentenvertrouwen wordt door het CBS maandelijks gemeten op basis van vijf deelvragen, waarbij telkens het saldo van positieve en negatieve antwoorden wordt berekend. Een score van -21 betekent dus dat negatieve antwoorden duidelijk overheersen, al is de stemming minder somber dan tijdens de energiecrisis van 2022.