Zelfstandig ondernemers zonder personeel (zzp’ers) steken steeds vaker tijd en geld in het vernieuwen en verbeteren van hun bedrijfsvoering, maar verschillen daarin sterk per sector. Vooral ICT-professionals nemen hierbij het voortouw, blijkt uit de Zelfstandigen Enquête Arbeid (ZEA) 2025 van TNO en het CBS.
ICT’ers koplopers in innovatie en AI
Volgens het onderzoek investeerde 38 procent van alle zzp’ers de afgelopen twee jaar in efficiënter werken of het verbeteren van werkprocessen, terwijl 34 procent zich richtte op nieuwe of verbeterde producten en diensten. Binnen de ICT-sector liggen die cijfers beduidend hoger: 51 procent van de ICT-zzp’ers verbeterde hun werkprocessen en 47 procent werkte aan product- of dienstinnovaties. Ook andere beroepsgroepen, zoals agrariërs (50 procent) en technisch geschoolde zelfstandigen (44 procent), zetten bovengemiddeld in op het verbeteren van werkprocessen. Daartegenover staan zzp’ers uit de zorg, het welzijn en pedagogische beroepen, die hierin juist achterblijven.
Een opvallend verschil ontstaat bij de inzet van kunstmatige intelligentie. Gemiddeld investeerde 13 procent van de zzp’ers in AI voor hun producten, diensten of werkprocessen. Onder ICT’ers was dat aandeel maar liefst 35 procent, terwijl agrarische en dienstverlenende zzp’ers met elk 4 procent nauwelijks op dit vlak investeren.
Kennisopbouw vaak belangrijker dan innovatie
Ondanks al deze vernieuwingsdrang zien veel zzp’ers dergelijke investeringen niet als hun allerbelangrijkste prioriteit. Van de zelfstandige ICT’ers beschouwde slechts 11 procent de verbetering van werkprocessen als hun voornaamste investering. Voor 56 procent van hen staat kennisopbouw — via opleidingen, cursussen, coaching of zelfstudie — met stip bovenaan.
Ook in andere sectoren speelt kennisopbouw een grote rol. Zo ziet 78 procent van de zzp’ers in de zorg- en welzijnssector scholing en ontwikkeling als hun belangrijkste investering. Bij agrarische ondernemers ligt dat anders: daar is vervanging van verouderde of versleten apparatuur of machines het vaakst de grootste kostenpost, met 54 procent die dat als hun voornaamste investering benoemt.
Meeste ondernemers blijven investeren
In totaal gaf 84 procent van de zzp’ers aan de afgelopen twee jaar een of meer investeringen te hebben gedaan. Daarmee blijkt dat, ondanks verschillen tussen sectoren, het overgrote deel van de zelfstandig ondernemers actief blijft investeren in hun bedrijf, zij het in kennis, vervangingen of in moderne technologieën zoals AI.